438 gün umman ortasynda ýeke galan adam: Ol ölüm bilen nädip göreşdi?

2012-nji ýylyň noýabr aýy. Ýuwaş ummanyň üstünde kiçijik balykçy gaýygy güýçli tolkunlaryň arasynda galypdy. Gaýygyň içinde iki adam bardy. Olar bary-ýogy birnäçe günlük balykçylyk saparyna çykypdylar. Emma birden başlan güýçli tupan olaryň durmuşyny düýbünden üýtgetdi.

Gaýygyň hereketlendirijisi bozuldy, aragatnaşyk enjamlary işlemez boldy. Kenar bilen baglanyşyk kesildi. Olaryň öňünde diňe tükeniksiz umman bardy.

Şol adamlaryň biri — Salwador Alwarenga 438 günläp ummanyň ortasynda ýaşap, ahyrynda diri galmagy başardy.

1. Adaty sapar betbagtçylyga öwrüldi

2012-nji ýylyň 17-nji noýabrynda tejribeli balykçy Žoze Salwador Alwarenga 22 ýaşly Ezêkiel Kordoba bilen Meksikanyň kenaryndan deňze çykdy.

Güýçli tupan başlandy. Tolkunlar gaýygyň içine suw doldurýardy. Balykçylar suwy daşyna çykarmaga synanyşýardylar. Emma hereketlendiriji bozuldy, GPS we radio enjamlary hem hatardan çykdy.

Alwarenga kömek soramaga synanyşsa-da, olaryň ýerleşýän ýerini anyklamak mümkin däldi. Şeýlelikde, olar açyk ummanda ýeke galdylar.

2. Deňziň ortasynda iýmit we suw gözlemek

Alwarenga balyk tutmak üçin adaty mümkinçiliklerinden mahrum bolupdy. Şonuň üçin ol balyklary eli bilen tutmaga synanyşdy. Käwagt deňiz pyşbagalaryny we gaýyga düşen uçýan balyklary hem iýýärdi.

Emma iň uly mesele arassa suwdy. Deňiz suwuny içmek has-da suwsuzlyga getirip bilýärdi. Alwarenga ilki bilen öz peşewini içmäge synanyşypdyr, ýöne bu usul suwsuzlygy çözmeýär.

Takmynan iki hepde geçenden soň ýagyş ýagdy. Ol ýagyş suwuny bedrelerde ýygnap, tygşytly peýdalanyp başlady.

Deňziň ýüzünde ýüzüp ýören plastik çüýşeleri we beýleki zatlary hem ýygnady. Käwagt olaryň arasynda iýmäge ýaramly käşir, kelem ýaly önümler tapýardy.

3. Ýoldaşyndan aýrylmak

Birnäçe aý geçenden soň Kordobanyň saglygy erbetleşdi. Ol iýmitden ýüz öwrüp, güýçden gaçyp başlady.

Iki ýoldaş biri-birine söz beripdi: kim diri galyp, gury ýere ýetse, beýlekisiniň maşgalasyna baryp, onuň başdan geçirenlerini gürrüň berer.

Emma bir gün Kordoba aradan çykdy. Alwarenga birnäçe günläp onuň jesedini gaýykda saklap, ahyrynda deňze goýbermäge mejbur boldy.

Şondan soň onuň göreşi diňe açlyga we suwsuzlyga garşy däl-de, ýalňyzlyga garşy hem dowam etdi.

4. Aklyny ýitirmezlik üçin özüne dünýä döretdi

Uzak wagtlap ýeke ýaşamak Alwarenganyň psihikasyna agyr täsir edýärdi. Ol käwagt özüni başga ýerde gezip ýören ýaly göz öňüne getirýärdi. Maşgalasy bilen duşuşýandygyny, dostlary bilen gürleşýändigini hyýal edýärdi.

Her gün gorizonta seredip, gämileri gözleýärdi. Takmynan 20 sany uly ýük gämisini görendigini gürrüň berýär. Emma olaryň hiç biri oňa kömek etmedi.

Şeýlelikde, aýlar geçýärdi.

5. 438-nji gün: Gury ýer göründi!

2014-nji ýylyň ýanwar aýynyň ahyrynda Alwarenga uzakdan ýaşyl reňkli adany gördi. Ilkibaşda munuň hyýal däldigine ynanyp bilmedi.

Ol gaýygyny kenara tarap ugrukdyrdy we suwa düşüp, ýüzüp gitmäge başlady. Uly tolkun ony kenara çykardy.

Ol gumy eline aldy. 438 günläp garaşan zadyna — gury ýere ýetipdi!

Alwarenga Marşall adalaryna degişli Ebon atollynyň golaýyndaky Tile adasyna gelip çykypdy. Ýerli ýaşaýjylar ony görüp, kömek etdiler we lukmanlara habar berdiler.

6. Lukmanlaryň netijesi

Halas edilenden soň Alwarenga hassahana ýerleşdirildi. Ol uzak wagtlap ýeterlik iýmitlenmändigi we suwsuzlyk sebäpli ejir çekipdi. Lukmanlar onda ganazlygy anykladylar we çig iýmitlerden ýokanç keselleriň bolmagy mümkin diýip çak etdiler.

11 gün töweregi bejergi alandan soň, onuň ýagdaýy durnuklaşdy we ol watany Salwadoryna gaýdyp geldi.

Emma deňizden we ýalňyzlykdan gorkusy uzak wagtlap dowam etdi.

7. Bu wakadan näme öwrenip bileris?

Alwarenganyň başdan geçirenleri birnäçe möhüm sapagy berýär:

1. Deňiz suwuny içmek bolmaýar. Ol bedeniň has köp suw ýitirmegine sebäp bolup biler.

2. Ýagyş suwuny ýygnamak diri galmakda möhüm ähmiýete eýedir.

3. Uzak wagtlap ýalňyz galmak adamyň ruhy ýagdaýyna güýçli täsir edýär.

4. Deňze çykmazdan öň GPS, radio, halas ediş enjamlary we ätiýaçlyk suw serişdelerini barlamak zerurdyr.

8. Dünýäni haýran galdyran hekaýa

Alwarenganyň wakasy bütin dünýäde uly gyzyklanma döretdi. Köp adamlar onuň 438 günläp kiçijik gaýykda açyk ummanda ýaşamagyna ynanmakda kynçylyk çekdiler.

Emma gözleg maglumatlary, şaýatlaryň gürrüňleri we deňiz akymlary baradaky seljermeler onuň hekaýasynyň esasy bölegini goldady.

2015-nji ýylda žurnalist Jonatan Franklin onuň başdan geçirenleri barada «438 Days: An Extraordinary True Story of Survival at Sea» atly kitaby çap etdi.

Bu wakanyň iň uly sapagy şudur: adam durmuşynyň gadyryny, köplenç ony ýitirmek howpy bilen ýüzbe-ýüz bolanda has çuňňur duýýar.

438 günläp ummanyň ortasynda ýaşan bir adam üçin bir käse arassa suw, maşgala bilen geçirilen wagt we ýönekeý rahatlyk ýetip bolmajak baýlyga öwrülipdi.

**Durmuşyň gadyryny bil!**

Maglumatlary internet çesmelerinden toplan we terjime eden: Sabyr Ýegelekow