4-NJI BAP
ŞÜBHELI YZLAR
Daň bilen jülgäni goýy ümür gaplady. Gijeki tupandan soň şemal ýatypdy, emma aýaz has-da güýçlendi. Agaçlaryň şahalary ak gyrawa bürenip, töwerek ümsümlige çümdi.
Dört gyz bilen Keýlan Uitlok monastyryň derwezesinden çykyp, oba tarap inýän dar ýoda düşdüler. Doňan garyň üstünde olaryň ädimleri jygyldaýardy.
Ewelin Eşkroft ýapynjasynyň ýakasyny galdyryp, öňden barýar. Onuň gapdalyndaky Ketrin Bellami ukusyz gijeden soň ýadaw görünse-de, töweregi üns bilen synlaýar.
— Ýanan sahypadaky soňky jümle barada oýlandym — diýip, Rozalind Torn ümsümligi bozdy. — «Zerur demir enjamlary obadaky...» diýip ýazylypdyr. Jonas ýaly seresap adam beýle işi her kime ynanmaz. Oňa gizlin zatlary ýasap berjek, üstesine-de dilini saklap biljek biri gerek bolar.
Sesiliýa Uitmor gaşlaryny çytyp
— Obada demir bilen iş salyşýan ýekeje adam bar — diýdi — Nalçy Morton. Düýn agşam eline çarşak alyp, monastyryň derwezesine ilkinji bolup topulanam şoldy.
Olaryň yzyndan gelýän Keýlan başyny atdy.
— Düýn üçekden gaçan jansyzyň atynyň yzyny barladym. Nallary adaty däl. Buzly ýodada typmaz ýaly, ýörite ýiti dişli edilipdir. Beýle naly bu töwerekde diňe Mortonyň ussahanasynda ýasap bolýar.
Ewelin ädimini haýalladyp, yzyna öwrüldi.
— Onda näme üçin ol düýn mähelläni öjükdirip, biziň üstümize sürdi?
— Özüni halas etmek üçin — diýip, Ketrin jogap berdi. — Jonasyň öldürilendigini eşidende, howsala düşen bolmaly. Salgyt ýygnaýjynyň depderi tapylsa, öz adynyňam paş boljakdygyna düşünipdir. Şonuň üçin günäni monastyryň üstüne atyp, subutnamalary ýok etmek isläpdir. Emma Keýlan mähelläni saklap, onuň meýlini puja çykardy.
***
Oba ýetip gelenlerinde, gün heniz bulutlaryň aňyrsyndady. Öýleriň köpüsiniň penjireleri garaňky, ojaklardan bolsa seýrek tüsse çykýar.
«Ýabany Doňuz» myhmanhanasynyň öňünde kethuda Harlan üç garawul bilen oduň başynda dur. Baýyrdan inip gelýän bäş ýoldaşy gören badyna, olaryň öňünden çykdy.
— Gijäňiz nähili geçdi, kethuda? — diýip, Ewelin sorady. — Ýollarda näbelli atlylar görünmedimi?
— Gije hiç kim görünmedi — diýip, Harlan çal sakgalyny sypalady. — Ýöne daň atanda geň bir ýagdaý ýüze çykdy. Garawullaryň birini obaň demirgazyk çetindäki ýola iberipdim. Nalçy Mortonyň ussahanasy açyk ýatyr. Özi-de, atlary-da ýok. Öýündäki goşlarynam ýygnap, gijäniň içinde gidipdir.
Gyzlar biri-birine seretdiler. Çaklamalary dogry bolup çykdy.
— Bizi dessine onuň ussahanasyna äkidiň — diýip, Ewelin kesgitli aýtdy. — Gerekli subutnamalar şol ýerde bolmaly.
Harlan iki garawulyny ýanyna alyp, öňe düşdi.
Mortonyň ussahanasy obanyň demirgazyk çetinde, tokaýa barýan ýoluň gyrasynda ýerleşýärdi. Gara agaçdan salnan pessejik jaýyň gapysy ýarym açykdy. Şemal içerki sowuk küli daşaryk, garyň üstüne sowurýardy.
Ussahana golaýlaşanlarynda, Keýlan elini galdyryp, hemmelere saklanmagy ümledi. Ol gapynyň öňündäki yzlara egildi.
— Morton ýeke özi gitmändir — diýip, doňan garyň üstündäki çuňňur yzlary görkezdi. — Bu ýerde uly ýük arabasynyň yzy bar. Tekerleriň garda çuň batanyna görä, üstüne agyr zat ýükläpdirler. Gapdalynda iki atlynyň yzy hem görünýär. Olaryň biri düýnki jansyzyň aty bolmaly. Yzlar Köne Garawulhana tarap gidýär.
— Haçan ugrapdyrlar? — diýip, Sesiliýa sorady.
— Yzlaryň üstüne entek gyraw düşmändir. Iki-üç sagatdan köp wagt geçmändir. Ýükleri agyr bolansoň, tokaýda çalt hereket edip bilmezler.
Olar ussahanaň içine girdiler. Sönen körügiň, ýanan kömrüň we poslan demriň ysy howada galypdyr. Morton howlukmaçlyk bilen giden bolarly: çekiçler, gysgyçlar we demir bölekleri ýerde dagynyk ýatyr.
Sesiliýa ojagyň ýanyndaky galyplara we ýarym ýasalan zynjyrlara üns berdi. Ol demirçiniň gyzy bolansoň, bu zatlaryň nämä niýetlenendigini derrew aňdy.
— Bärik serediň — diýip, ol zynjyrlaryň birini eline aldy. — Morton bu ýerde adaty nal ýa-da oba gurallaryny ýasamandyr. Bu galyplar uly demir gözenegiň böleklerini guýmak üçin ulanylypdyr.
Ketrin golaýlaşyp, zynjyryň ýüzündäki ownuk nyşanlary synlady.
— Her halkasyna gadymy demirgazyk nyşanlary oýulypdyr. Düýnki hanjaryň ýüzündäkiler bilen meňzeş. Bular gadagan nyşanlar. Monastyryň kanunlaryna görä, beýle demri ýasamak hem, saklamak hem agyr jenaýat hasaplanýar.
— Bu zynjyrlar ýönekeý tussagy baglamak üçin däl — diýip, Sesiliýa zynjyry elinden goýberdi. — Garyndysynda Darkenmiriň daglaryndan çykarylýan gara magdan bar. Ol adamyň içki güýjüni we erkini basyp ýatyrmak üçin ulanylýar.
Ewelin bilen Rozalind ussahananyň beýleki burçundaky stoluň üstündäki kagyzlary barlaýardylar. Olaryň köpüsi ýyrtylyp, ojaga taşlanypdy.
Şol wagt Keýlan başyny galdyrdy. Ol hasasynyň ujuny poluň tagtalaryna diräp, üns bilen diňledi.
— Ýuwaş boluň.
Hemmeler dymdy.
Aşakdan, ýerzeminiň içinden gowşak tyrkyldy eşidildi. Kimdir biri tagtalary kakyşdyrýardy.
Kethuda Harlan tisginip, yza çekildi.
— Aşakda kömür saklanýan ýerzemin bar. Gapagy şol burçdaky çelekleriň aňyrsynda bolmaly.
Keýlan çelekleri süýşürdi. Tagta poluň üstünde demir halkaly agyr gapak peýda boldy. Onuň üstüne demir sürgi çekilipdi.
Sesiliýa gapaga golaýlaşdy, emma Ketrin onuň golundan tutdy.
— Saklan! El degirme!
Ol sürginiň ýüzündäki zordan görünýän çal nyşana ünsi çekdi.
— Üçekdäki jansyz gitmezinden öň bu ýere duzak gurupdyr. «Kül duzagy». Gapagy dogry jady bilen açmasaň, duzak partlap, töweregindäkileri ýakyp biler.
Harlan bilen garawullar gapakdan daşlaşdylar.
— Ony bozup bilersiňizmi? — diýip, Keýlan sorady.
— «Arassalaýyş senasy» bilen. Bu jady Şa Arturyň döwründen bäri ulanylýar. Merlin ony gadymy demirgazyk nyşanlarynyň güýjüni ýok etmek üçin kitaba girizipdir. Ewelin, Rozalind, ýanyma geliň. Her sözi dogry aýtmaly.
Üç gyz gapagyň daşynda durup, Ketriniň okaýan jadysyna goşuldylar. Gadymy dilde aýdylýan sözleriň ýaňy ussahananyň içini doldurdy. Biraz wagtdan sürginiň ýüzündäki nyşan gyzaryp başlady-da, soňra kem-kemden ýitip gitdi. Demirden inçejik tüsse göterildi.
— Boldy. Indi açyp bolar — diýip, Ewelin demini dürsedi.
Keýlan sürgini çekip, agyr gapagy galdyrdy.
Ýerzeminden kömür tozanynyň we çygly topragyň ysy geldi. Garaňkylygyň içinde elleri-aýaklary ýüp bilen daňlan, agzy mata bilen baglanan on iki-on üç ýaşlaryndaky oglanjyk ýatyrdy.
Keýlan aşak düşüp, onuň ýüpüni çözüp, ýokary çykardy.
— Bu Mortonyň şägirdi Tomas ahyryn! — diýip, Harlan haýran galyp seslendi. — Ýetim oglan, ussahanada ýatyp-turýardy.
Ewelin derrew oglanjygyň ýanyna dyza çökdi. Agzyndaky matany aýryp, egnine ýyly ýapynjasyny atdy. Tomas sowukdan we gorkudan ýaňa sandyraklaýardy.
— Gorkma, Tomas. Indi howp ýok — diýip, Ewelin mylaýym ses bilen aýtdy. Ol oglanjyga suw uzatdy. — Bize bolan zatlary gürrüň ber. Seni kim bu ýere saldy?
Tomas ýapynja ýapyşyp, zordan gepledi.
— Ussam Morton bilen şol gara ýapynjaly adam...
Ol birsalym dymdy-da, sözüni dowam etdi:
— Düýn gije ussam mähelle bilen monastyra gidende, men ussahanada ýeke galdym. Biraz wagtdan üçekden gaçan şol gorkunç adam atly geldi. Soňra ussam hem ylgap geldi.
— Olar näme hakda gürleşdiler? — diýip, Rozalind sorady.
— Gara ýapynjaly adam ussama gygyrdy. «Salgyt ýygnaýjynyň depderini ýakyp bilmedim. Monastyrdaky gyzlar päsgel berdi. Ol ýerde hasaly bir ýigit bar eken, hemme zady bulaşdyrdy» diýdi. Soňra ussama: «Ähli zady araba ýüklä-de, daň atmanka Köne Garawulhana ýet» diýip buýruk berdi.
Gyzlar bilen Keýlan biri-birine seretdiler.
— Arabanyň üstüne näme ýüklediler? — diýip, Sesiliýa sorady.
— Gara mata bilen örtülen uly demir gözenegi we zynjyrlary. Ussam olary bir aý bäri gijelerine gizlinlikde ýasaýardy. Oňa pul berýän diňe jenap Jonas däldi. Hepdede bir gezek günortadan baý geýimli bir atly gelip, görkezme berip gidýärdi.
Tomas birsalym dymdy.
— Meniň bulary görenimi bilensoňlar, gara ýapynjaly adam meni öldürjek boldy. Ýöne ussam oňa päsgel berdi. Soňra meni ýerzemine taşlap, gapagyň üstüne şol jadyly duzagy goýdular.
Rozalindiň ýüzi üýtgedi. «Günortadan gelýän baý geýimli atly» diýen söz onuň aňynda täze bir şübhe döretdi. Günortada begzadalaryň mülkleri we onuň öz kakasy — Lord Tornuň gözegçilik edýän söwda ýollary bardy.
— Köne Garawulhanada näme etjekdiklerini eşitdiňmi? — diýip, Keýlan sorady.
— Gara ýapynjaly adam: «Günortan çagy Darkenmir serhedinden esasy topar geler. Ýüki şolara tabşyryp, yzymyza dolanarys. Soňra monastyrdaky şol ýigidiň hasabyny göreris» diýdi. Aga, olar siziň yzyňyza düşerler. Tokaýda bukuda garaşjakdyklaryny aýtdylar!
Ussahananyň içini agyr ümsümlik gaplady.
Harlan elini ýüzüne tutup, yza çekildi.
— Eşitdiňizmi?! Serhetden esasy topar gelýän eken! Tokaýda-da bukulyp ýatyrlar! Men häziriň özünde günortadaky serhet goşunyna çapar iberýärin!
— Çapar gidip, goşun gelýänçä iki gün geçer, kethuda — diýip, Ewelin ýerinden turdy. — Şol wagta çenli olar serhetden geçip giderler. Ýa-da obanyň we monastyryň üstüne çozarlar.
— Üstesine, bu işde günortadaky begzadalaryň biriniň hem eli bar ýaly — diýip, Rozalind sowukganlylyk bilen goşuldy. — Olaryň kimden buýruk alýandygyny şu gün anyklamasak, bu dönüklik bütin Brakenmire ýaýrap biler.
Harlan garawullaryna seretdi. Emma olaryň hiç biri tokaýa gitmäge höwesli görünmeýärdi.
— Tomas oglanjygy myhmanhana äkidiň-de, obanyň derwezelerini berkidiň — diýip, Keýlan hasasyny eline alyp, gapy tarapa ýöneldi. — Çaparyňyzy iberiň. Ýöne biz garaşyp durmarys.
Ol bosagada saklanyp, gyzlara öwrüldi.
— Tokaý ýodasy howply bolar. Olar biziň yzymyza düşjegimizi bilip, duzak gurandyrlar. Isleseňiz, monastyra dolanyň. Men ýeke özüm gidip bilerin.
Sesiliýa torbasyny egnine düzedip, kinaýaly ýylgyrdy.
— Hawa-da, ýerzemindäki jadylary-da ýeke öz hasaň bilen açarsyň gerek? Sensiz biz, bizsiz bolsa sen ol ýerden sag-aman çykyp bilmersiň.
Ketrin kitabyny gujagyna gysyp, Keýlanyň gapdalyna geçdi. Ewelin bilen Rozalind hem olara goşuldy.
Daşarda ownujak gar sepeläp başlapdy. Ýagýan gar araba yzlaryny basym ýapjakdy. Bäş ýoldaş obany yzda galdyryp, demirgazyk tokaýynyň garaňky agaçlarynyň arasyna tarap ýola düşdüler.

Teswirler (2)
Teswir ýazmak üçin hasabyňyza giriň