Türkmen mentalitetinde ata-ogul ýa-da eneli-gyz biri-birlerine keseki adam ýaly bolup ýörseler gaty uly aýyp saýylýar.

1-2 ýyllykda habarlarda eştdim. Biritaniýada kämillik ýaşyna ýeten bir ýetginjek ene atasyny suda berýär. "Näme üçin bular menden soraşman dünýä getirýäler. Men indi kösenip ýörün. Ýaşaýyş agyr" diýip dawa edýär... Ol suduň näme bilen gutaranlygy maňa garaňky, gyzygy hem ýok. Ýöne näme üçin bu zatlar şol jemgyýetde geň däl, aýyp däl?!
Sizi bilemok welin, meni-hä biparh goýanok şeýle wakalar.

Ýöne birhili näme üçinligine düşünýän ýalak bolup duryn. Muny ýene bir waka bilen esaslajak...

Geçen tomus bir ors ýaşulysy bilen söhbetdeş boldum. Takmynan 65-66 ýaş töweregi pensioner ýaşuly. Ýeke ýaşaýar. Haçan ölse ölübermeli. Hossary ýok. Maşgala ýok...
Ol türkmençäni büdür-südür bilyä, menem orsçany büdür-südür bilýän. Garaz düşünişdik...
Diýjek bolýanym, şonda şol ýaşulydan içimdäki "düşnüksizlikleri" soramana pursat boldy.
Orslar adatça gezip-gezip giç durmuş gurup, ikitaraplaýyn doly ylalaşyp taýýar ýagdaýa gelýänçäler çagada edinmeýäler. Etselerem 1, aňry gitse 2 çaga... Olaram ulalyp belli bir ýaşa ýetensoň, onsaň olaram özbaşdak. Iki är-aýal orsam garrap tapdan gaçanson, ikisem ýalňyz, söýenjegi, guwanjagy ýok. Çagalary bireýýäm özbaşdak bolup taşlap gidyäler...
Ine şular adaty rus maşgalasynyň durmuşy...

Indi men şunyň näme üçin şeýle bolýanlygyny şol ors babaýdan soradym. Ol uzak pikirlendi-de şeý diydi:
"Muň jogaby ýönekeý. Siz türkmenler çagalaryňyza kiçilikden mähir berýäňiz. Gije ýatanlarynda-da çagalar är aýalyň ortasynda ýatýar. Hatda uly ýaşa ýetselerem ýanyňyzda ýatjak bolup doganlar biri-bilen uruşýalar. Çagalaryň ene-atasyna we ene atalaryňam çagasyna eýýämden söýgüsi, mähiri uly. Şol mähir bilen ulalýalar. Kiçilikden ýüregine guýulan, ene atalary ynjytmaly däldigini. A bizde beýle zatlar ýok. Belli ýaşa ýetensoň aýry ýatyrýas, aýry saklaýas. Çaga şony bilýär eken. Çaga diýilýän mähir bn ulalýan eken. Biz şeýdip özümizden daşlaşdyrýas." diýipdi...

Bu jogap meni çyndanam oýlanmana mejbur etdi.

Hakykatdanam biziň jemgyýetimizde-de soňky 10 ýyllykda rusçalap aýtsak "detskiy komnat" diyen düşünje girip geldi. Orslar hakykatdanam belli ýaşa ýetensoň, meselem aýdaly çaga süýtden aýrylansoň (belki ondanam kiçiräkgä) eýýäm özbaşdak komnata geçiryäler. Suw ýaljak çaga başga komnatda ýeke ýatýar. (Diňe ruslarda däl, başga köp ýurtlaň medeniýetinde-de şeýle , kinolarda goryänsiňiz).

Bizdäki detskiy komnat diýip çagalary kiçilikden bölek saklamak maşgala agzalarynyň arasyndaky sowuklyga alyp gelýäni çyn.

Şeýle seretseň ýüzleý ýalakdyr. Ýöne ruslaram bir günde şeýle bolmadylar. Ýyllar dowamynda oýlanşykly, ara bölmek üçin ornaşdyrylan medeniýetmikä diýip oýa batyrýar. Sebäbi maşgala bitew bolmasa - jemgyýet bitew bolmaýa.

Ýa bolmasa spalny medeniýetini alyp göreliň. Özüni oňarýanam, oňarmaýanam başgalardan kem galmajak bolup, 2 komnatly 50 kwadrat metrli öýüne spalny getirip goýýar..
Spalny näçe adamlyk? 2 adamlyk. Bu diýdigi 3-nji, 4-nji artykmaç diýdigi...
Ata-babaň spalnyda ýatypdyrmy diyyän-dä?!
Türkmene ýerden gowsy barmy. Biz kiçikägem bir setire düzülip ulydan-kiçä uzanlygyna ýatylardy. Hatda myhman gelsede, şol uzynlygyň dowamçysy bolardy, bir jaýyn içinde... Hiç hili sen otaýda ýat, sen butaýda ýat ýaly gürrüňler bolmazdy... Bizem , biziň eje-kakalarymyzam şeýdip ulaldy.

Umuman, näme diýjek bolýanymy onça-munça düşündirip bilendirin öýdýän. Ýogsa temadan daşlaşyp barýan.